Marginalia 04

Reflecties en oprispingen
november 2016

Zegenen of inzegenen
De Protestantse Kerk Nederland (PKN) gaat opnieuw in discussie over het homohuwelijk (Trouw, 18-11-2016). Eén brandende kwestie staat daarbij centraal: wordt het homohuwelijk gezegend of ingezegend? Belangrijker dan de taalkundige betekenis van het voorvoegsel is uiteraard de vraag wat de PKN beweegt het homohuwelijk te agenderen. Menen kerken een taak te hebben in het terugdringen dan wel bevorderen van homoseksuele relaties? Wat daarvan zij, uit het persbericht in Trouw blijkt dat veel synodeleden er moeite mee hebben dat in de Protestantse Kerk het homohuwelijk niet dezelfde status heeft als het heterohuwelijk. Het verschil dateert uit 2004, toen het behoudende deel van de protestantse gelovigen met voldoening kon vaststellen dat het homohuwelijk in de PKN niet gelijkwaardig zou zijn aan een heterohuwelijk.
Een paar kanttekeningen. Een huwelijk wordt in ons land gesloten ten overstaan van een ambtenaar van de burgerlijke stand. Daarna is het mogelijk om een speciale kerkdienst te beleggen. In de vorige eeuw was het gebruikelijk dan te spreken over kerkelijke bevestiging van het huwelijk. Er werd ook wel over inzegening gesproken, maar van inzegenen (d.w.z. door het verlenen van de zegen ‘heiligen’ of ‘inwijden’, zie Van Dale) was geen sprake. Het huwelijk is bij protestanten geen sacrament ([1]). Na de in 2004 tot stand gekomen PKN stelt het toen gemaakte onderscheid tussen ‘zegenen’ en ‘inzegenen’ de gelovigen in staat elkaar de maat te nemen.
Ook dienen zich sindsdien nog andere mogelijkheden aan elkaar te teisteren. Te denken valt aan de mogelijkheid om homo’s en lesbiennes (en anderen die ‘honend samenrotten’) van het Avondmaal (een sacrament) af te houden. Ik kwam daarop toen ik op een webpagina van Trouw las over een lesbienne die zich gelukkig prees een PKN-gemeente te hebben getroffen waar ze geaccepteerd wordt, aan het avondmaal mag deelnemen en actief mag zijn. Waaraan ze toevoegde: ‘Gewoon, zoals het overal zou moeten zijn.’ Kennelijk ontbreekt het elders niet aan ambtsdragers die erop toezien dat ‘al degenen die een ergerlijk leven leiden’ zich van ‘de tafel des Heeren’ dienen te onthouden. Ik heb dit soort ouderlingen weleens als avond-malende gekarakteriseerd.
Het verschil tussen ‘zegenen’ en ‘inzegenen’ blijft mij intussen nog wel in zijn greep houden. Zou er wellicht aansluiting kunnen worden gezocht bij magische gebruiken die in de katholieke kerk zegenrijk werken? Ik ben op internet te rade gegaan en werd niet teleurgesteld. Het dagblad de Gelderlander berichtte deze zomer: ‘Ga je op vakantie? Maak de reis dan met een gezegende auto. Pastoor Herman de Jong in Groenlo beveelt dat aan…’ onder het uitspreken van de tekst: ‘God zegen deze auto. Amen’.
Naast zegening bestaat uiteraard ook de mogelijkheid tot inzegening, maar – ja lezer, Ge hebt goed geraden – dan gaat het om carnavalswagens. Zie MooiBommelerwaard.nl. Op 5 februari 2016 vond de eerste inzegening plaats van de nieuwe prinsenwagen van ‘De Wallepikkers’. Ik citeer: “Na de inzegening klimt Pastoor Bertus Bus weer gauw van de wagen af. De ondertussen binnengekomen blaaskapel ‘Spuugzat‘ begint te spelen en speelt nog enkele nummers terwijl de overige wagens ook gezegend worden met het heilig water.”
De reacties op internet lopen uiteen. Ene Henki schrijft: ‘Meneer de Pastoor, U kunt wel de auto zegenen maar niet het woord God gebruiken. Zoek het maar op in de Bijbel dan leest U wel hoe De Here God erover denkt.’ Ik sluit af met de visie van Hans: ‘Dat is nu het mooie van de katholieke kerk: 365 dagen per jaar carnaval!
Kortom: Liever Paaps dan Turks.

([1]) In Trouw (25-11-2016) geeft Ds. Aarnoud van der Deijl een toelichting op het verschil tussen zegenen en inzegenen. Er gaan twee verschillende Latijnse woorden achter schuil: benedicere (‘goede woorden zeggen’ zonder oordeel en consacrare (‘wijden’, ‘heiligen’). Zegenen is zoiets als iemand het goede toewensen, terwijl inzagenen of wijden betekent dat je iets of iemand aan God wil opdragen, bijvoorbeeld een kerk of een relatie.
Conclusie: het onderscheid biedt een kerkbestuur een ideale mogelijkheid homofiele stellen te schofferen.
Aan de verleiding mij nu ook te buigen over het verschil tussen filtreren en infiltreren bied ik weerstand. Ik ga aan de koffie!

Categorieën:Marginalia