Ter overdenking 268

Christelijke canon zonder Eise Eisinga
Vorig jaar werd in opdracht van de regering een officiële canon voor de vaderlandse geschiedenis gepubliceerd. Christelijke historici vonden deze niet christelijk genoeg en maakten, speciaal voor het reformatorisch onderwijs, een eigen selectie.
Jan Blokker signaleerde in NRC NEXT (16-02-07) enkele opmerkelijke veranderingen.
In de niet-christelijke versie van de canon voor kerkhervorming werd een ‘venster’ met de naam ‘De Beeldenstorm’ gekozen; de alternatieve christelijke naam luidt nu: “De Hagepreek’.
Jan Blokker legt uit: “Ei van Columbus natuurlijk. Je moet er alleen opkomen. Bij beeldenstorm denkt iedereen met afgrijzen aan het vernielzuchtig zestiende eeuws grauw dat kerken binnendrong om daar niet alleen alle toenmalige reli-kitsch, maar ook de mooiste en kostbaarste Mariabeelden en altaarstukken kort en klein te slaan. Zo wil je als Andries Knevel uiteraard niet graag aan je voorvaderen worden herinnerd. De hagepreek daarentegen heeft door de eeuwen heen het imago behouden van een even vrome als dappere, gereformeerde verzetsbijeenkomst rondom een huifkar vanwaar een ongediplomeerde dominee (want de universiteit van Leiden moest nog gesticht worden) gods woord verkondigt ten overstaan van Nederlanders die allemaal goed waren in de Tachtigjarige Oorlog. En wie zou van zó iemand niet de nazaat willen heten?”
Andere correcties: De vrijzinnige filosoof Spinoza moest wijken voor Anthonie van Leeuwenhoek en ‘De Grachtengordel’ werd ingeruild voor de Sint-Janskathedraal. Uiteraard was ook voor Annie M.G. Schmidt geen plaats. Toen men haar eens vroeg hoe noodzakelijk ze religie vond, zei ze: “Ik denk dat je zonder blok aan je been ook kunt lopen.” Dan verspeel je je plaats in de canon.
Mij viel verder de eliminatie van Eise Eisinga op. Wij komen graag in Franeker en hebben diverse malen het planetarium bezocht. Steevast krijgt men daar te horen waarom Eise Eisinga zijn planetarium bouwde. Toen zich in 1774 een conjunctie van de maan en de planeten Mercurius, Venus, Mars en Jupiter zou voordoen, gaf dominee Eelco Alta uit Bozum een boekje uit waarin hij voorspelde dat deze hemellichamen op elkaar zouden botsen. De aarde zou hierdoor uit haar baan worden geslingerd en zou in de zon verbranden. Door deze voorspelling ontstond in Friesland grote paniek. Om te laten zien dat daarvoor geen reden was bouwde amateur-astronoom Eisinga in de woonkamer van zijn huis zijn beroemde schaalmodel van ons zonnestelsel. Het geeft te denken dat voor deze praktische bestrijding van bijgeloof in de christelijke canon geen plaats blijkt.
Het plaatsje Bozum herinnert mij overigens aan het waargebeurde verhaal van de Friese onderwijzeres die haar leerlingen Psalm 1, vers 4 liet zingen. Daarin gaat het over ‘zulken, die, oprecht en rein van zeden, Met vasten gang het pad der deugd betreden’, om te besluiten met:   ‘Maar ’t heilloos spoor der boozen zal vergaan’. De kinderen bleken over profetische gaven te beschikken en zongen: ”Maar ’t heilloos spoor naar Bozum zal vergaan.” Inderdaad werd het station Bozum, gelegen aan de lijn Leeuwarden-Stavoren, opgeheven, zij het met minder sensationele gevolgen dan dominee Eelco Alta voorzag.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Om over na te denken
Democratie opleggen is ondemocratisch
(Thomas Carothers)

Kijken is nog geen zien
(Bernlef) 

Des te hoger, des te dommer
(persoonlijke slagzin minister Zalm in de Volkskrant, 10-02-07)

Categorieën:Overdenkingen