Ter overdenking 243

VOLTREFFER
Ik zou mij graag onnodig grievend over u willen uitlaten, maar kan niks onnodigs bedenken.
(spreuk ingelijst aangetroffen in het kantoor van Wolters-Kluwer te Den Haag)

 ‘De Sfinx’
Alan Greenspan, de huidige president van de Amerikaanse centrale bank, moet zijn woorden letterlijk op een goudschaaltje wegen. Zowel aan zijn spreken als zijn zwijgen wordt diepe betekenis toegekend. Eén onbezonnen zucht en honderden miljoenen worden verdiend of verloren. Eén multi-interpretabel woord en paniek breekt uit.
Een veelzeggend citaat trof ik dit weekend aan in de Volkskrant (28-01-06):
‘Sinds ik centraal bankier werd, heb ik leren mompelen met grote incoherentie’, zei Alan Greenspan ooit tegen het Amerikaanse congres (N.B. Eigenlijk zei hij dus dat hij bewust binnensmonds en onsamenhangend spreekt, H.Mo.) ‘Als ik ooit duidelijk leek te zijn, dan moet u verkeerd hebben begrepen wat ik zei’.

Over plekziekte, van-virus en richtingcomplex
Elma Drayer signaleerde onlangs in Trouw dat de laatste tijd steeds vaker het woord ‘plek’ wordt gebruikt, waar men eerder over ‘plaats’ sprak. Bij ‘plek’ dacht je vroeger voornamelijk aan een blauwe plek of aan een roestplek en we zongen natuurlijk over ‘ons dierbaar plekje grond’. Dat was het zo’n beetje. Je zei:”Er is geen plaats meer” en niet zoals nu: “Er is geen plek meer”. Sporters eindigden vroeger op de eerste plaats en niet op de eerste plek, enzovoort. Elma Drayer noemt dit de plekziekte, maar vroeg zich niet af hoe deze verandering is ontstaan. Henk Hofland heeft een paar jaar geleden in NRC/Handelsblad uitgelegd hoe volgens hem de opmars van ‘plek’ is begonnen. Toen de Wet ARBO (Arbeidsomstandigheden) werd gemaakt wilde men niet over ‘werkplaats’ spreken omdat dit met handenarbeid zou worden geassocieerd. Daarom werd gekozen voor ‘werkplek’. En zodoende gaan we op den duur plek bespreken in de schouwburg. Voor het Nederlandse leger in Afghanistan wordt het meest gewaardeerde bevel: Op de plek rust!
Jan Mulder heeft zich in de Volkskrant diverse malen opgewonden over het Van-virus. Nederlanders kunnen geen zin meer zeggen zonder ‘van’. Zet radio 1 aan en je hebt binnen tien seconden de eerste ‘van’ gehoord. In de politiek zitten de ernstigste patiënten. Ik heb er een tijdje aantekening van gehouden. Balkenende zou zeker moeten worden behandeld. Van hem noteerde ik: “Er zijn besluiten genomen van …” , “Dat de mensen zich beseffen van …” (dubbele fout). Staatssecretaris Verstand:“Wat in de wet emancipatiebeleid staat is van …”. Diverse Tweede-Kamerleden: “Dat is bedoeld van om uit te dragen …”, “Het punt dat gemaakt is, is van …”., “, ”Hij heeft heel open gereageerd van wat er gebeurd is…”, enzovoort. Over de oorzaak van deze aberratie heb ik nog nergens iets gelezen. Misschien speelt de zinsbouw van de Vlamingen een rol. Dat de veel geslaakte kreet “Dan heb ik toch zoiets van…” er iets mee te maken heeft, lijkt mij niet waarschijnlijk. Google geeft maar 26 hits.
Als ergste kwaal moet het ‘richtingcomplex’ worden genoemd. Ook hier geldt dat vooral politici en hun medewerkers de weg kwijt zijn. In het Binnenhof-bargoens blijken voorzetsels als ‘aan’, ‘tegen, ‘voor’, ‘naar’, enzovoort integraal te zijn vervangen door ‘richting’ of ‘in de richting van’. Een Kamerlid stelt geen vragen meer aan de minister, maar in de richting van de minister. De directeur van het ziekenhuis zegt niet meer dat hij verantwoordelijk is voor het welzijn van de patiënt, maar meent dat hij aansprakelijk is in zijn richting. Bij de ANWB beweert iemand: “Dat is geen reden om richting fietsers te zeggen van …”. Paul Rosenmöller had het destijds over een rapport in de richting van de heer Zorreguieta. Een parlementaire journalist sprak kortgeleden over een draai om de oren in de richting van de christen-democraten. Onduidelijk bleef hoe we ons de omtrekkende beweging voor de beoogde tuchtiging moesten voorstellen.
Als jargon-om-van-te-rillen noem ik nog eens het destijds door mij via radio 1 opgevangen advies van een orthopedagoog: “Op de eerste plek gaat het om een stuk betrokkenheid richting ouder.” Weiger deze spreker toegang tot uw woning.

Categorieën:Overdenkingen